- Vaksinat e personalizuara mRNA
Kërkimi shkencor po përqendrohet te vaksinat terapeutike të bazuara në mRNA, të personalizuara
sipas profilit molekular të tumorit të secilit pacient. Kandidati kryesor është autogene cevumeran
(BNT122/RO7198457), i zhvilluar nga BioNTech dhe Genentech (Roche Group) dhe i studiuar në
Memorial Sloan Kettering Cancer Center, nën drejtimin e Dr. Vinod Balachandran.
Vaksina kodon deri në 20 neoantigjene specifike për pacientin. Pas heqjes kirurgjikale të tumorit,
mostra sekuencohet për të identifikuar mutacionet unike; këto përzgjidhen dhe kodohen në një
vaksinë mRNA individuale. Në studimin klinik, vaksina u administrua në kombinim me
atezolizumab (anti-PD-L1) dhe kimioterapi mFOLFIRINOX.
Rezultatet e fazës 1
Nga 16 pacientë me adenokarcinomë duktale të pankreasit (PDAC) të hequr kirurgjikisht, 8
zhvilluan një përgjigje të matshme të qelizave T ndaj vaksinës.
Në analizën afatgjatë, 7 nga 8 pacientët që patën përgjigje imune (87,5%) ishin ende gjallë pas 4-6
vjetësh ndjekjeje.
Në grupin pa përgjigje imune, 2 nga 8 pacientë (25%) ishin ende gjallë; mbijetesa e përgjithshme
mediane ishte 3,4 vjet.
Përgjigjja imune u shoqërua me një periudhë më të gjatë pa rikthim të sëmundjes. Megjithatë,
këto të dhëna vijnë nga një studim i vogël i fazës 1 dhe nuk provojnë ende përfitim përfundimtar
klinik.
Faza 2 – në vazhdim
Po zhvillohet një studim i randomizuar i fazës 2 për të vlerësuar nëse përgjigjja imune e vërejtur në
fazën 1 përkthehet në përmirësim të mbijetesës pa rikthim në një popullatë më të gjerë. Studimi
synon gjithashtu të identifikojë biomarkerë që mund të parashikojnë cilët pacientë kanë më shumë
gjasa të përfitojnë. - Shkalla e mbijetesës
Pavarësisht përparimeve, kanceri i pankreasit mbetet ndër neoplazitë më agresive. Sipas American
Cancer Society, shkalla relative e mbijetesës 5-vjeçare është rreth 13% në total, por ndryshon
ndjeshëm sipas përhapjes së sëmundjes në momentin e diagnozës. Vetëm një pjesë e pacientëve
diagnostikohen kur tumori është ende i lokalizuar dhe kirurgjia mund të ofrojë një mundësi trajtimi
me synim kurativ.
Tumori i pankreasit – përditësim editorial 2026
- Olaparib si terapi mirëmbajtëse
Olaparib është një inhibitor i PARP-it, i përdorur si terapi mirëmbajtëse te pacientët me
adenokarcinomë metastatike të pankreasit dhe mutacione germinale BRCA1 ose BRCA2, kur
sëmundja nuk ka përparuar pas të paktën 16 javësh kimioterapie të linjës së parë me bazë platini.
Sipas materialeve të cituara në versionin fillestar, AIFA ka rishikuar në vitin 2026 qëndrimin e saj
për rimbursimin në Itali. Për botim publik, ky pohim duhet të shoqërohet me referencën e plotë të
vendimit zyrtar të AIFA-s (numri dhe data e përcaktimit), jo vetëm me artikuj mediatikë.
Një studim italian me të dhëna nga praktika klinike reale, i zhvilluar në 23 qendra dhe me 114
pacientë, raportoi një lidhje midis trajtimit me olaparib dhe një rreziku më të ulët të vdekjes. Duke
qenë studim observacional, rezultati duhet interpretuar si asociacion dhe jo si provë përfundimtare
e shkakësisë.
Kriteret kryesore të përshtatshmërisë
Adenokarcinomë metastatike e pankreasit.
Mutacion germinal patogjen ose me gjasë patogjen në BRCA1 ose BRCA2.
Mungesë e përparimit të sëmundjes pas të paktën 16 javësh kimioterapie të linjës së parë me
bazë platini.
Vlerësim dhe vendimmarrje nga ekipi onkologjik, sipas autorizimit dhe kritereve kombëtare të
rimbursimit.
Rëndësia e testimit gjenetik BRCA
Këto të dhëna nënvizojnë rëndësinë e testimit germinal BRCA1/2 te pacientët me kancer pankreatik.
Identifikimi i një varianti patogjen mund të ndikojë në zgjedhjen e trajtimit dhe mund të kërkojë
këshillim gjenetik, si edhe vlerësim të anëtarëve biologjikë të familjes.
Baza kryesore e evidencës është studimi ndërkombëtar i fazës 3 POLO, i botuar në The New England
Journal of Medicine në vitin 2019. Studimi tregoi se olaparib zgjati mbijetesën pa përparim
krahasuar me placebo (7,4 kundrejt 3,8 muaj; HR 0,53), që korrespondon me një ulje relative prej
47% të rrezikut të përparimit ose vdekjes. Studimi nuk tregoi përmirësim statistikisht domethënës të
mbijetesës së përgjithshme.
Tumori i pankreasit – përditësim editorial 2026
Referencat kryesore
- Rojas L.A. et al. Personalized RNA neoantigen vaccines stimulate T cells in pancreatic cancer.
Nature. 2023. - Rojas L.A. et al. RNA neoantigen vaccines prime long-lived CD8+ T cells in pancreatic cancer.
Nature. 2025. - Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Investigational Pancreatic Cancer Vaccine Shows
Lasting Results in Early Trial. 19 prill 2026. - Memorial Sloan Kettering Cancer Center. AACR 2026 Research Roundup: long-term follow-up of
autogene cevumeran. 21 prill 2026. - American Cancer Society. Survival Rates for Pancreatic Cancer. Përditësuar më 13 janar 2026.
- Golan T. et al. Maintenance Olaparib for Germline BRCA-Mutated Metastatic Pancreatic Cancer.
N Engl J Med. 2019;381:317-327. - Kindler H.L. et al. Overall Survival Results From the POLO Trial. J Clin Oncol. 2022.
- Milella M. et al. Real-world evidence of olaparib in BRCA-mutated pancreatic adenocarcinoma.
Cancer Medicine. 2025. - AIFA. Të plotësohet referenca zyrtare e vendimit të rimbursimit: numri, data dhe lidhja me
Gazetën Zyrtare.
Shënim: Ky material ka qëllim informues dhe editorial. Nuk zëvendëson konsultën, diagnozën ose trajtimin nga
profesionistë të kualifikuar të shëndetësisë.
Për më shumë info rreth shendetsis ndiqni Elkemi -edoctor.
